Schade is het vakgebied van mensen die zich bezighouden met het verzekeren, vaststellen en afwikkelen van schade. De laatste tijd wordt het ook het voorkomen en beperken van schade, het zogenaamde risicomanagement, steeds belangrijker.
Voorbeelden van beroepen in het vakgebied schade zijn: verzekeringsmakelaar, schade-expert, acceptant en schadebehandelaar.
Schade is het gevolg van het daadwerkelijk optreden van een risico. Dit kan schade zijn door verlies of beschadiging van een object, schade aan personen zoals letselschade of verlies van verwacht voordeel. De schade wordt veelal uitgedrukt in een materiële waarde in de vorm van een geldbedrag. Een schade kan ook immaterieel zijn, bijvoorbeeld imagoschade.
Opgelopen schade, zowel materieel als immaterieel, betekent waardevermindering van een zaak en is daardoor een kostenpost voor de eigenaar van die zaak. Als een derde verantwoordelijk is voor het optreden van de schade, dan kan door de eigenaar van de zaak worden getracht de schade te verhalen op die derde door deze aansprakelijk te stellen.
De gevolgen van het oplopen of veroorzaken van schade kunnen zeer groot zijn. Om schaderisico's die men zelf niet kan of wil dragen af te dekken, kan men een schadeverzekering afsluiten.
Een schadeverzekering is een overeenkomst tussen een verzekeringsmaatschappij en een verzekeringnemer waarbij de strekking is het vermogen van de verzekeringnemer te beschermen. Dit vermogen kan bijvoorbeeld worden aangetast door beschadigd raken of verloren gaan van bezit of door aan derden veroorzaakte schade, waarvoor men wettelijk aansprakelijk is.
Verzekeringsmaatschappijen zijn in Nederland altijd of een Naamloze Vennootschap (afgekort NV) of een Onderlinge Waarborgmaatschappij (afgekort OWM). Andere rechtsvormen en natuurlijke personen mogen niet als verzekeringsmaatschappij optreden.
Bij schadeverzekeringen wordt na het plaatsvinden van het onzekere voorval de werkelijke schade vastgesteld en uitgekeerd. Hierbij is het indemniteitsbeginsel van groot belang. Bij het aangaan van de verzekering wordt een verzekerde som vastgesteld, die:
Bij een schade van enige omvang wordt vastgesteld of de verzekerde som wel in overeenstemming is met de waarde van het verzekerde object. Dit is doorgaans alleen van belang bij brandverzekering.
De hoogte van de verzekerde som kan niet altijd van te voren worden bepaald. Ook kan het voorkomen dat de kans erg klein is dat het hele verzekerde object verloren gaat. Denk in het eerste geval aan aansprakelijkheidsverzekeringen: van te voren kan de omvang van de aan derden veroorzaakte schade niet worden vastgesteld. In het tweede geval zal er veelal sprake zijn van een bedrijfsmatige verzekering.
Schadeverzekeringen worden doorgaans ingedeeld in drie categorieën:
In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden zijn brandverzekeringen veel meer dan een verzekering tegen brand. Verzekeringen voor opstallen, inboedels, kostbaarheden, inventarissen en bedrijfsschade vallen ook onder de brandverzekeringen. Naast brand dekken brandverzekeringen ook onder meer storm, blikseminslag, ontploffing, inbraak, diefstal enz.
Transportverzekeringen zijn van oudsher een verzekeringen van schepen en van vervoerde ladingen (al dan niet per schip). Inmiddels zijn er vele transportverzekeringen. Veel transportverzekeringen dekken de goederen, het schip en de aansprakelijkheid van de vervoerder.
Onder de variaverzekeringen vallen, zoals de naam al zegt, alle verzekeringen die niet ineen andere categorie ingedeeld kunnen worden zoals reisverzekeringen, rechtsbijstandverzekeringen, autoverzekeringen, ongevallenverzekeringen, zorgverzekeringen, aansprakelijkheidsverzekeringen en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.