“We moeten van HOE-dan naar DOE-dan”
Loorbach is directeur van het Dutch Research Institute for Transitions (DRIFT). Hij verzorgde tijdens de Klimaatmiddag 2025 de keynote en gooide de knuppel heel hard in het hoenderhok. Een paar dagen eerder waren we te gast op de Erasmus Universiteit en hadden een uitgebreid gesprek over stikstof, (geo-)politiek, pioniers en de rol van de financiële sector.
Stikstofuitspraak: een kantelpunt?
Op Valentijnsdag publiceerde ESB een artikel van Loorbach en mede-auteur Guus Dix, onder de veelzeggende titel: stikstofuitspraak is een zegen voor de transitie. Volgens de auteurs was niet iedereen blij met de juridische overwinning van Greenpeace op de Staat, maar is de transitie er op de lange termijn wel bij gebaat. Een kantelpunt, want het dwingt échte verandering af? “Het is inderdaad een mogelijk kantelpunt”, zegt Loorbach nu. “Op de lange termijn, zeg over tien jaar of meer, kijken we hoe dan ook terug op wat we een critical turning point noemen. We kunnen simpelweg niet meer terug naar de oude situatie.”
Koerswijziging nodig
Die stikstofuitstoot is al veertig jaar een probleem in ons land, benadrukt hij. “Er worden grenzen overschreden, conflicten en ingrepen vermeden, terwijl er een fundamentele koerswijziging van beleid zou moeten komen. Maar, in plaats van een gedegen aanpak kiest de politiek ervoor om een commissie in te stellen die waarschijnlijk eerst nog een onderzoek moet doen en uiteindelijk de normen weer gaat verruimen, zodat we weer meer mogen uitstoten.”
Hij zucht diep. “Op de korte termijn zien we opnieuw een ontkenning van het onderliggende probleem en het zoeken naar uitstelmogelijkheden. Hetzelfde zie je rondom klimaat en biodiversiteit. Onze economie is gebaseerd op groei en die groei wordt nog steeds gefaciliteerd door fossiele brandstoffen. Maar de wal keert het schip, als die critical turning points ons langzaam maar zeker – en onvermijdelijk – fundamenteel van koers doen veranderen.”
[....]
